Arjantin’in Santiago del Estero bölgesinde anlatılan La Salamanca efsanesi, gitar çalmayı öğrenmek isteyen Nicanor’un gizemli bir mağarada karşılaştığı seçimi konu alıyor. Küçük çocuk, yeteneğini bir gecede kazanma fırsatı karşılığında sesinden vazgeçmesi istendiğinde kararını sevdiklerinden yana veriyor.
Nicanor’un gitar tutkusu
Salavina’da yaşayan Nicanor’un en büyük dileği gitar çalmayı öğrenmekti. Büyükbabasından kalan, bir teli gevşek eski gitarını her öğleden sonra bir keçiboynuzu ağacının altında çalıyor, ancak parmakları istediği gibi hareket etmediği için chacarera ezgileri beceriksizce çıkıyordu.
Bir akşam mate hazırlayan büyükannesine neden gitar çalamadığını sordu. Büyükannesi sabırlı olmasını, müziğin çevredeki bodur orman gibi zamanla öğrenileceğini söyledi. Ardından, her şeyin bir gecede öğrenilebildiği söylenen Salamanca mağarasından bahsetti; ancak bunun ağır bir bedeli olduğunu belirterek Nicanor’u oraya gitmemesi için uyardı.
Ormandan mağaraya uzanan yol
Aylar sonra, rüzgârlı bir gecede Nicanor ağaçların arasından gelen olağanüstü güzel bir gitar sesi duydu. Çıplak ayakla kalkıp pançosunu giydi ve melodiyi izleyerek ormana girdi. Ses, dikenli çalıların arasından onu kurumuş bir nehir yatağına ve kırmızı ışıkla aydınlanan bir mağara girişine götürdü. İçeriden kahkahalar, büyük davul ve dans sesleri geliyordu.
Mağaranın önünde kıvrılmış yılanlar, kor gibi parlayan gözleriyle ona bakan siyah bir kedi ve iki ayak üzerinde duran büyük bir teke vardı. Nicanor ürkse de gitarın sesi onu içeri çekti.
Bir gecede öğrenmenin bedeli
Salamanca’nın içinde bitmeyen bir eğlence sürüyordu: yüzleri olmayan insanlar dans ediyor, müzisyenler hiç durmadan çalıyor, masalarda dumanı tüten yemekler bekliyordu. Salonun en dibinde, keçiboynuzu ağacından bir sandalyede oturan şapkalı adamın elinde parlak bir gitar vardı.
Adam, Nicanor’un gitar çalmayı öğrenmek istediğini bildiğini söyledi ve onu o gece Santiago’nun en iyi gitaristi yapabileceğini vadetti. Nicanor parlak gitarı eline alınca parmakları teller üzerinde kusursuzca dolaştı; hayalini kurduğu chacarera’yı çaldı.
Ancak mağaranın sahibi, bu yetenek karşılığında Nicanor’un sevdiği hiç kimseye bir daha şarkı söyleyemeyeceğini açıkladı. Çocuk, büyükannesini ve onun için çaldığı kusurlu ezgileri hatırladı. Müziğinin sevdiklerine ait olmasını istediğini söyleyerek teklifi reddetti.
Müzik sustu ve mağaranın sahibi Nicanor’a gitmesini söyledi. Çocuk dışarı koştu; yılanlar, kedi ve teke ortadan kaybolmuştu. Kurumuş nehir yatağını ve dikenli çalıları geçtikten sonra çimenlere yığıldı. Gözlerini açtığında sabah olmuştu ve kulübesinin yakınındaydı.
Gün ışığında öğrenilen müzik
Büyükannesi, Nicanor’un gece boyunca gitarına sarılarak uyuduğunu söyledi. Çocuk gördüklerini anlatmadı. O öğleden sonra eski gitarını alıp keçiboynuzu ağacının altına oturdu; ezgileri yine yavaş ve kusurluydu ama bu kez kendi müziğiydi. Büyükannesi onu dinleyince gülümsedi.
Salavina’da anlatılanlara göre, rüzgârlı gecelerde ağaçların arasından hâlâ ürkütücü güzellikte bir gitar sesi duyuluyor. Büyüklerin çocuklara verdiği öğüt ise değişmiyor: En iyi gitar bir gecede öğrenilmez; müzik gün ışığında ve uyanık bir kalple öğrenilir.
